Donderdag 15 mei 2025 hielden Frans Becker en Tamara Becker, de auteurs van het boek “Het Englandspiel en de geheime diensten in Londen”, een boeiende lezing in het museum. Dit was, na de lezing van Victor Laurentius over het boek “Spion in Smoking” (over Peter Tazelaar), de tweede in de reeks die Museum Engelandvaarders dit jaar organiseert.
Het onderzoek begon tien jaar geleden met het verkennen van het leven van Wiardi Beckman, een verzetsman die in Dachau omkwam. Het leidde tot de publicatie van het boek “Op verzoek van Hare Majesteit”, dat de band tussen Beckman en de geheime operaties van Londen onthulde. Dit leidde weer tot een diepgaand onderzoek naar de rol van de Britse geheime diensten, met name de Special Operations Executive (SOE) en de publicatie van het boek “Het Englandspiel en de geheime diensten in Londen” (september 2024).
In de zomer van 1940 stonden de Britten onder druk van de Duitsers, met West-Europa onder controle. In deze context werd de Special Operations Executive (SOE) opgericht om onconventionele oorlogvoering te ondersteunen.
Frans en Tamara Becker signeren hun boek
SOE, onder leiding van Colin Gubbins, had als doel het verzet in bezette landen te versterken door sabotage en guerrillaoorlog. Deze organisatie opereerde in een politiek en militair complexe omgeving, waar het vaak te maken had met wantrouwen van andere Britse inlichtingendiensten, zoals MI6.
De focus van SOE op Nederland lag in het opzetten van de N-sectie, die zich richtte op sabotage en het ondersteunen van geallieerde troepen. Echter, er waren aanzienlijke obstakels, zoals het ontbreken van contact met het bezette Nederland en de terughoudendheid van de Nederlandse regering om op te roepen tot sabotage. Pas in 1941 begon SOE agenten te werven, die nauwkeurig werden opgeleid in verschillende opleidingscentra in Engeland.
Het Englandspiel, dat een cruciale mislukking voor SOE bleek te zijn, begon toen marconist Huub Lauwers, na zijn arrestatie, zijn functies als zender voor SOE opnam onder druk van de Duitsers. Het gevolg was dat Londen geloofde dat ze nog steeds met Lauwers in contact stonden, terwijl hij informatie doorgegeven aan de Duitse inlichtingendienst. Dit leidde ertoe dat vele agenten, die onder verschillende namen naar Nederland waren gestuurd, snel door de Duitsers werden gearresteerd.
In totaal werden vanaf 1940 tot eind 1943 88 agenten uitgezonden naar Nederland. Slechts 24 van hen overleefden de oorlog, terwijl de meerderheid door de Duitsers werd gefusilleerd of stierf door ontberingen. De mislukking van SOE leidde tot een breed scala aan controverses over de verantwoordelijkheden en de rol van de Britse en Nederlandse inlichtingendiensten. Hoewel sommige theorieën suggereren dat er mogelijk sprake was van verraad van Britse zijde, wijst onderzoek erop dat de grootste oorzaken van falen te wijten waren aan onkunde en amateurisme binnen SOE zelf.
De agenten waren zich van de risico’s bewust, maar de organisatie zelf negeerde waarschuwingen over de gevaren. Deze observaties leveren cruciale lessen op voor inlichtingendiensten, niet alleen met betrekking tot beveiliging en communicatie, maar ook over het belang van goed bestuur en samenwerking tussen verschillende instanties. De gevolgen van de mislukte operaties waren verwoestend, met blijvende impact op de verzetsbeweging in Nederland en de levens van vele betrokkenen.
Na afloop van de lezing werden veel vragen gesteld aan de sprekers over het falen van deze operatie en werd de bijeenkomst interactief afgerond. Frans en Tamara Becker signeerde vervolgens de boeken.
Zowel het boek “Op verzoek van Hare Majesteit” als “Het Englandspiel en de geheime diensten in Londen” zijn te koop in de winkel van het museum.
Volgende lezing Op 5 juni 2025 houdt Marian Rijk een lezing over de reis van Olympiër en Engelandvaarder Charles Pahud de Mortanges. Meld je aan! Lezing door Marian Rijk op 5 juni 2025, Museum Engelandvaarders
Ben Ubbink
Trix Terwindt
Piet Dourlein
Tijdens de lezing werd aan o.a. deze Engelandvaarders/agenten aandacht besteed: Trix Terwindt, Pieter Dourlein en Ben Ubbink.
[
Lezing Marian Rijk - 5 juni 2025
](/nieuws/meld-je-aan-lezing-door-marian-rijk-op-5-juni-2025)
[
Nieuw! De museumcollectie nu ook digitaal
](/collectie)
[
Plan je bezoek aan het museum
](/plan-je-bezoek)
