Op zaterdag 8 november vond in Sociëteit De Witte in Den Haag de viering van het tienjarig bestaan van Museum Engelandvaarders plaats. Op deze bijeenkomst werd het Digitaal Monument Engelandvaarders gelanceerd en hield Martijn Eickhoff, directeur van het NIOD, een boeiende toespraak.
De bijeenkomst, op de Dag van de Engelandvaarder, werd bijgewoond door zo’n 150 gasten, naast familieleden van Engelandvaarders en donateurs ook andere genodigden. Paul Bartelings, voorzitter van de Stichting Museum Engelandvaarders, heette iedereen welkom: “Vandaag vieren we niet alleen een jubileum, maar ook de rijke geschiedenis van de Engelandvaarders”. Hij zag de bijeenkomst als dé gelegenheid om verhalen te delen en misschien nieuwe informatie te ontdekken over familieleden die de overtocht waagden. Die verhalen blijven volgens hem “een inspiratiebron voor de jongere generatie, over moed, vrijheid, democratie en verantwoordelijkheid.”
Paul Bartelings heet alle gasten welkom
Daar knoopte Paul aan het slot ook een opdracht voor het museum aan: “We willen in gesprek raken met de nieuwe generatie: wat betekent vrijheid vandaag, en hoe behouden we wat de Engelandvaarders hebben bevochten?”
Daarna was de beurt aan Just Stam (bestuurslid content en collectie). Hij lanceerde het Digitaal Monument Engelandvaarders. In dit monument presenteert het museum de Engelandvaarders, hun helpers en de Nederlandse militairen die tijdens de inval van het Duitse leger in Nederland op bevel van hogerhand of op eigen initiatief naar Engeland uitweken. Just liet zien hoe je in het monument kunt zoeken op naam, geboorteplaats, geboortejaar en ook op andere trefwoorden, zoals militair of helper. Bij elke man of vrouw vind je, voor zover het museum daarover beschikt, een korte biografie, foto’s, documenten, audio- en videofragmenten en objecten uit onze collectie.
Just Stam presenteert het Digitaal Monument Engelandvaarders
Just illustreerde de werking van het monument aan de hand van wat daarin over één van de initiatiefnemers van het museum, Eddy Jonker, is te vinden. Onder meer een mooi fragment uit een TV-uitzending over de laatste bijeenkomst van het Genootschap Engelandvaarders. Ook liet Just één van de thema’s zien die in het monument worden uitgelicht: sommige Engelandvaarders waren bij het begin van hun tocht nog heel jong. Zo ook Emile Boudeling uit Goes, die nog geen 15 jaar is als hij in april 1941 op de fiets naar België vlucht om naar Engeland te gaan. Via Zwitserland en Frankrijk komt hij in Noord-Afrika terecht. Daar overlijdt hij als soldaat van het Vreemdelingenlegioen aan tuberculose. Hij is dan pas 17 jaar oud.
Het officiële programma eindigde met een boeiende toespraak van Martijn Eickhoff, directeur van het NIOD, Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. Hij vertelde gefascineerd te zijn door de vraag wat voor mensen Engelandvaarders waren, wat hen dreef en wat ze bereikten (of niet), hun relatie met hun familie en hun sociale positie. Ook hoe ze als groep of als individu terugkeken, het beeld dat we nu van hen hebben en hoe zich dat heeft ontwikkeld door de tijd. Is verzet een keuze of prevaleren toevalligheden en omgevingsfactoren? Bij het zoeken van antwoorden was hem één ding wel duidelijk: je moet ze niet over een kam scheren, iedere Engelandvaarder is uniek.
Martijn Eickhoff tijdens zijn toespraak
Zo kwam hij bij de voor hem centrale vraag: hoe kun je de verhalen van Engelandvaarders anno 2025 tot een blijvende bron van inspiratie maken? Zijn conclusie: door de Engelandvaarder niet op een voetstuk te plaatsen en menselijker te maken. Dan worden ze als inspirerend rolmodel bereikbaarder voor de gemiddelde Nederlander en komende generaties. Dat in het museum volgens hem geen sprake is van een in steen gebeiteld heroïsch en nationalistisch verhaal, lijkt daar goed bij aan te sluiten.
De viering werd afgesloten met een zeer geslaagde borrel. Voor de gasten een mooi moment om elkaar onder het genot van een hapje en een drankje te ontmoeten en bij te praten.
[
Digitaal Monument
](https://digitaalmonument.museumengelandvaarders.nl/)
“Kijkje in de zaal”
“Bij de borrel na afloop, v.l.n.r. Maarten Timmers Verhoeven, Steven Staal, Jack Bakker en Paul Bartelings; hun vaders waren allen bestuurslid van het Genootschap Engelandvaarders”.
