Op woensdag 30 april hield Victor Laurentius in Noordwijk aan Zee een boeiende lezing over het boek dat hij recent heeft uitgebracht: “Spion in smoking. Het intrigerende levensverhaal van Engelandvaarder en geheim agent Peter Tazelaar”. Het was de eerste in een reeks lezingen die Museum Engelandvaarders dit jaar organiseert.
Victor begint zijn verhaal met te vertellen dat hij als 15-jarige puber op vakantie “Soldaat van Oranje” van Erik Hazelhoff Roelfzema las. Hij werd toen meteen getriggerd door de figuur van Peter Tazelaar, die steeds op sleutelmomenten in het leven van Hazelhoff Roelfzema opduikt, te beginnen met het moment waarop beiden op het Zwitserse vrachtschip de Saint Cergue naar Engeland ontsnappen.
Tazelaar eindigde zijn leven als alcoholist, getraumatiseerd door zijn ervaringen in de oorlog en latere jaren, nooit geholpen door instanties die hem hulp hadden kunnen geven. Heel anders dan Hazelhoff Roelfzema. Terwijl die gevierd werd als Soldaat van Oranje, raakte Tazelaar in de vergetelheid. Volgens zijn achterneef Derk Sauer ten onrechte. Die ziet oom Piet, zoals hij Tazelaar noemde, als de echte Soldaat van Oranje.
Victor Laurentius
Zelf wordt Tazelaar, zo vertelt Victor, in 1976 tegen zijn zin weer de oorlog ingezogen door de première van de film “Soldaat van Oranje”. Een storm van verontwaardiging brak toen los bij de jaargenoten van Tazelaar uit zijn tijd als adelborst. Die vonden dat de moedige rol van Tazelaar tijdens de oorlog in de film verminkt was en veel te weinig aandacht kreeg.
Die rol vond haar hoogtepunt in 1941 tijdens de uitvoering van de operatie Contact Holland, het plan om Tazelaar als geheim agent op de Scheveningse kust af te zetten. Na zijn landing zou hij twee mensen moeten opsporen en mee terugnemen die koningin Wilhelmina graag in Londen aan haar zijde wilde hebben. Het is deze landing die Tazelaar tot de spion in smoking maakte: onder zijn duikerspak droeg hij een smoking, besprenkeld met alcohol, om bij een eventuele aanhouding door de Duitsers de indruk te kunnen wekken een op het strand verdwaalde feestganger te zijn. In de film krijgt deze operatie een oranje saus, zoals Victor het uitdrukt, terwijl het in feite een Britse operatie was.
Zowel Hazelhoff Roelfzema als Tazelaar raakten enorm gefrustreerd door de enorme bureaucratie in Londen. Maar waar Hazelhoff Roelfzema behendig met die bureaucratie wist om te gaan, bleek Tazelaar in sociaal opzicht minder handig. Na zijn terugkeer in Engeland maakte hij de grote fout zich eerst door de Engelsen te laten debriefen. Al zijn adviezen om de operatie Contact Holland bij eerstvolgende pogingen te verbeteren werden door de Nederlandse regering daarna in de wind geslagen. De frustratie gaat zelf zo ver dat Hazelhoff Roelfzema en Tazelaar in 1942 een plan voor een staatsgreep hebben, dat echter nooit is uitgevoerd.
Aan het eind van de lezing vertelt Victor over een gebeurtenis die volgens hem typerend voor Tazelaar was. Eind 1941, als hij na zijn landing nog in Nederland is, ziet hij bij Station Staatsspoor in Den Haag een stel Hagenezen een aantal gewonde Nederlandse SS-ers die van het Oostfront terugkwamen, belagen. Tazelaar neemt het voor de gewonde SS-ers op, boos als hij is over het laffe optreden van die Hagenezen. Over Tazelaar valt nog zoveel meer te vertellen, eindigt Victor zijn lezing, maar daarvoor verwijst hij naar zijn boek.
Zo’n tachtig belangstellenden hebben onderwijl met zeer veel aandacht naar hem geluisterd. Onder hen familie van Peter Tazelaar: zijn dochter Eva Taylor-Tazelaar, zijn zoon Peter Tazelaar jr en zijn kleinzoon Tjarda Tazelaar. Na afloop mag Victor bijna vijftig boeken signeren. Het boek is nu ook te koop in de winkel van het museum.
Een volle zaal luistert aandachtig
v.l.n.r. Victor Laurentius, Eva Taylor-Tazelaar, Paul Bartelings, Peter Tazelaar jr en Tjarda Tazelaar
[
Verhalen van Engelandvaarders
](/engelandvaarders)
[
In Engeland
](/engelandvaarders/in-engeland)
[
Routes
](/engelandvaarders/routes)
